De Critical Chemicals Alliance wordt een EU-adviesorgaan dat zich richt op de actuele uitdagingen van de Europese chemische industrie. Lidstaten, chemische bedrijven, wetenschappers en regionale autoriteiten werken samen aan gemeenschappelijke doelen in deze alliantie. Op 13 januari verzorgde minister Hermans, naast Eurocommissaris Séjourné, het openingswoord op Chemelot.
Behoud van strategische productiecapaciteit en waardeketens
De doelen van de alliantie sluiten aan op die van de Clean Industrial Deal. Het is een concrete uitwerking, of implementatie, van het Europese Actieplan voor de Chemische Industrie (European Chemicals Industry Action Plan). De alliantie richt zich op het behouden en moderniseren van strategische productiecapaciteiten en waardeketens. Maar het streeft ook naar het koolstofarm maken van de sector en naar het verminderen van afhankelijkheden. Daarnaast wil de alliantie zich inzetten om de juiste mensen en vaardigheden aan te trekken.
Handen ineenslaan voor gerichte acties
In plaats van dat elke lidstaat of individueel chemisch bedrijf deze doelen zelfstandig nastreeft, slaan zij de handen ineen om de problematiek op Europees niveau te adresseren. Alle deelnemers tekenen voor deelname een verklaring waarin het mandaat staat beschreven. Ook staat daarin op welke acties de alliantie zich richt:
- Vaststellen van criteria om kritieke chemische productielocaties en moleculen in de EU te identificeren, gebaseerd op strategische waarde en afhankelijkheden.
- Systematisch in kaart brengen van kritieke moleculen om handelsmonitoring, risicodetectie en mogelijke wetgeving te ondersteunen.
- Ondersteunen van lidstaten en regio’s bij het oprichten en moderniseren van EU-kritieke chemiesites, met inzet van EU-financiering en regionaal partnerschap.
- Wegnemen van investeringsbarrières voor alternatieve koolstofbronnen en laag-CO₂-technologieën, inclusief marktcreatie.
- Breder aanpakken van concurrentie-uitdagingen: kostenreductie, aantrekkelijk investeringsklimaat, minder regeldruk, skills-ontwikkeling en afstemming van EU- en nationale investeringsprioriteiten.
De alliantie levert een aantal concrete producten op. Zoals een lijst met kritieke moleculen en productielocaties in de EU, op basis van gezamenlijke criteria en handelsmonitoringsrapporten over marktdynamiek. Daarnaast worden concrete beleidsadviezen gepresenteerd, die de Commissie in wetgevende voorstellen kan omzetten.
Werkwijzen en besturing
De alliantie bestaat uit verschillende bestuurlijke lagen. Ieder met een eigen rol en mandaat:
- Een algemene vergadering (General Assembly, GA): het belangrijkste overlegplatform van de alliantie, waar alle leden op hoog niveau (bijv. CEO’s) samenkomen om strategische prioriteiten te bespreken en adviezen en rapporten vast te stellen. De GA komt minimaal twee keer per jaar samen.
- Een stuurgroep (Steering Board): geeft strategische richting, coördineert het werk van de alliantie en bepaalt de belangrijkste resultaten. Het bereidt de GA voor, bewaakt de voortgang van werkgroepen en rapporteert jaarlijks aan de GA. Het bestuur bestaat uit een evenwichtige groep hooggeplaatste vertegenwoordigers samengesteld uit de leden. Het wordt voorgezeten door de Europese Commissie. De samenstelling omvat o.a. vertegenwoordigers van ministeries, regio’s, industrie (incl. mkb), vakbonden en de voorzitters van werkgroepen.
- Verschillende werkgroepen (Working Groups): ingesteld door de GA om specifieke thema’s uit te werken en concrete resultaten voor te bereiden. Leden kunnen deelnemen op basis van relevante expertise. Deelnemers moeten vakdeskundig zijn.
Nederland wordt vertegenwoordigd in alle drie van deze lagen. Minister Hermans geeft haar speech bij de opening van de eerste Algemene Vergadering (GA).
Minister Hermans over de alliantie:
"De sector staat onder druk door onder meer hoge energieprijzen en wereldwijde overproductie. Met deze nieuwe alliantie versterken we de sector, verkleinen we onze afhankelijkheid van landen buiten de EU en investeren we in duurzame en moderne productie.
Zo behouden we cruciale productiecapaciteit, versterken we onze weerbaarheid en creëren we nieuwe economische kansen."
Deelnemen als chemisch bedrijf?
Op de site van de Europese Commissie vind je alle informatie over de EU Critical Chemicals Alliance, daar vind je ook de verklaring om te ondertekenen als je mee wilt doen.
Ander nieuws over de chemische industrie
