De overheid stimuleert naast verduurzaming van het bestaande waterstofgebruik ook het aanbod van hernieuwbare en koolstofarme volumes. Nederland investeert hierbij in zowel binnenlandse productie van waterstof als import van waterstof(dragers). Leveringszekerheid is cruciaal, waarbij energiediplomatie een belangrijke rol vervult bij het ontwikkelen van gediversifieerde importcorridors.
Productiemethoden
Hernieuwbare waterstof wordt geproduceerd door elektrolysers (met inzet van hernieuwbare elektriciteit). Daarnaast worden ook routes voor koolstofarme waterstofproductie onderzocht. Om waterstof over grote afstanden per schip te transporteren, zijn verschillende waterstofdragers mogelijk, zoals ammoniak, methanol, vloeibare waterstof, LOHC en synthetisch methaan. Voor koolstofarme waterstof is beleid in ontwikkeling, zowel nationaal als Europees. Nationaal wordt naast bestaand beleid met name ingezet op benutting van waterstofrijke industriële restgassen.
Infrastructuur en opslag
Naast beschikbaarheid van waterstof is infrastructuur onmisbaar, met het landelijke waterstofnetwerk als centraal element. Dit netwerk verbindt de vijf industrieclusters met elkaar, met opslag en met het buitenland. Opslag in bijvoorbeeld terminals en zoutcavernes is essentieel om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen en mogelijk op termijn strategische voorraden aan te houden.
Elektrolyse- en waterstofdoelen: Beleidsdoelen hernieuwbare en koolstofarme waterstof:
- Elektrolysecapaciteit: 3 à 4 GW in 2035 (Klimaat- en Energienota 2025)
- EU: 40 GW elektrolysecapaciteit in 2030 (Fit for 55)
- EU: 42% hernieuwbare RFNBO-waterstof in de industrie in 2030 en 60% in 2035 (REDIII)
Stimulering en vraagbevordering: De overheid werkt aan stimulering voor het gebruik van hernieuwbare waterstof in de industrie. De raffinageroute heeft hierbij een vliegwielfunctie. Ook werkt de overheid aan vraagstimulering via een jaarverplichting voor industriële waterstofgebruikers en een vorm van vraagsubsidie. Daarnaast wordt via importtenders beoogd om waterstof voor de industrie beschikbaar te maken. Om de meerkosten van hernieuwbare waterstof te kunnen doorberekenen aan afnemers, wordt ingezet op vraagcreatie via groene eindmarkten. Hierbij wordt samengewerkt met meer dan 100 Nederlandse partijen die de ‘Call for demand creation’ hebben ondertekend.
Voldoende en betaalbare waterstof
Om de industrie te verduurzamen met behulp van hernieuwbare en koolstofarme waterstof, moet er voldoende en betaalbare waterstof zijn. Dit vraagt om grootschalige productie. Voor koolstofarme waterstof uit industriële reststromen, huishoudelijk afval en aardgas bestaan al initiatieven. Voor hernieuwbare waterstof is voldoende hernieuwbare elektriciteit nodig. Daarnaast zal import noodzakelijk blijven om aan de vraag te voldoen, naast de energiehubfunctie van Nederland.
Robuuste infrastructuur
Waterstofinfrastructuur is essentieel om waterstof bij de afnemers te krijgen. De ontwikkeling van transport- en distributienetwerken, waterstofhubs, opslagfaciliteiten en importterminals hoort daarbij. Extra vervoer over weg, spoor en water is eveneens nodig. De infrastructuur moet veilig, betrouwbaar en flexibel zijn. Samenwerking en investeringen zijn nodig om zowel het landelijke netwerk als regionale distributie te realiseren.
Tijdige realisatie
De transitie naar hernieuwbare en koolstofarme waterstof omvat meer dan infrastructuur. Beleids- en veiligheidskaders, financiële stimulering, vergunningprocedures en risicobeheersing zijn nodig om bedrijven tot investeringen te bewegen. Internationale samenwerking tussen overheid, industrie en kennisinstellingen versnelt de ontwikkeling van de waterstofmarkt.
Relevante programma’s
NPVI-doelen
- Voldoende en betaalbaar aanbod van hernieuwbare en koolstofarme waterstof voor industrie, door productie in Nederland of import
- Adequate infrastructuur voor transport, distributie en (ondergrondse) opslag, inclusief importterminals
- Tijdige realisatie van projecten gericht op waterstofgebruik
Mijlpaalomschrijvingen - Waterstof
| Code |
Mijlpaal |
Omschrijving |
Opleverdatum |
Eigenaar |
| W02 |
Besluit waterstofkwaliteit |
Na een marktconsultatie is aanvullend onderzoek gedaan naar de optimale zuiverheid in het waterstoftransportnetwerk. Dit onderzoek wordt gebruikt in gesprekken met buurlanden en de Europese Commissie met als doel om tot harmonisatie van kwaliteitseisen te komen. |
2024 Q3 |
KGG |
| W04 |
Marktordening importterminals, opslag-, distributie- en transmissiesystemen voor waterstof |
Implementatie waterstof- en gasdecarbonisatie pakket: wet- en regelgeving die beschrijft welke partijen op de markt actief mogen zijn en onder welke voorwaarden, alsmede welke rechten en plichten eindafnemers hebben. |
2027 Q2 |
KGG |
| W10 |
Capaciteit voor import en conversie van waterstof(dragers) |
Capaciteit in balans met publieke belangen, zoals geformuleerd in NPE. Toelichting: de milieu- en veiligheidsaspecten van waterstof(dragers) lopen uiteen. |
|
|
| W22 |
Openstelling vraagstimuleringssubsidie waterstof |
De vraagstimuleringssubsidie is een financiële regeling bedoeld om de vraag naar waterstof te bevorderen, met name in sectoren waar het gebruik van waterstof essentieel is, zoals de industrie en mobiliteit. De subsidie zal bedrijven en andere organisaties ondersteunen bij het implementeren van waterstoftechnologieën, wat helpt bij het versnellen van de waterstoftransitie in Nederland. Het kabinet verwacht de regeling begin 2027 open te stellen. |
2027 Q1 |
KGG |
| W23 |
Uiterste datum inwerkingtreding gereguleerde derdentoegang tot transport- en opslaginfrastructuur waterstof |
In de zomer van 2025 is een wetsvoorstel ter implementatie van het Decarbonisatiepakket ter consultatie voorgelegd. Dit wetsvoorstel voorziet in de regulering van de waterstofmarkt. De wet moet medio 2027 in werking treden. De toegang tot transport- en opslaginfrastructuur wordt uiterlijk vanaf 1 januari 2033 gereguleerd. Tot die tijd geldt een regime van onderhandelde toegang voor derden. Voor importinfrastructuur blijft ook na 2033 het regime van onderhandelde derdentoegang gelden. |
2033 Q1 |
KGG |
| EL29 |
Actualisatie NPE |
Het Nationaal Programma Energiesysteem (NPE) wordt geactualiseerd in 2026. Dit om tussentijds bij te kunnen sturen en ingrijpende ontwikkelingen mee te kunnen nemen. |
2026 Q4 |
KGG |
| EL30 |
Herziening NPE |
Het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) wordt in zijn geheel herzien, zo is bepaald (zie o.a. Klimaatplan, INEK). Eventuele veranderingen van het plan of ontwikkelrichting naar 2050 moeten inhoudelijk onderbouwd worden alvorens deze worden doorgevoerd in een nieuwe versie van het NPE. |
2028 Q4 |
KGG |
| W24 |
Demonstratieproject waterstofopslag in gasveld |
KGG voert een demonstratieproject waterstofopslag uit in een gasveld. Er wordt toegewerkt naar een verified technology voor gasvelden, zodat het mogelijk wordt om commerciële opslag te realiseren. Ontwikkeling vanaf 2026, planning operationeel vanaf 2030. |
2030 Q1 |
KGG |
| W25 |
Start jaarverplichting RFNBO's |
Industrie die gebruik maakt van waterstof wordt verplicht dat een bepaald percentage van het waterstofgebruik zal bestaan aan uit hernieuwbare energiebronnen opgewekte waterstof, om te voldoen aan een deel van het doel uit de REDIII van 42% hernieuwbare waterstof in de industrie in 2030. De Kamer ontvangt het wetsvoorstel naar verwachting begin 2026. De beoogde algemene maatregel van bestuur beoogt het kabinet in de eerste helft van 2026 te consulteren. |
2027 Q1 |
KGG |
| EL32 |
Start programma Noordzee 2028 - 2033 |
Het volgende programma Noordzee is noodzakelijk voor het aanwijzen van de gebieden na 2038 en de infrastructuur die dan nodig is. Noodzakelijk voor de verdere Wind op Zee uitrol. Hierin worden ook besluiten genomen over ruimtelijke reservering ten behoeve van waterstofopslag. |
2028 |
KGG |
| W26 |
Vaststelling tarieven waterstofnetwerk op zee |
De ACM stelt tussen 2029 en 2031 vast wat de methode is voor berekening van tarieven voor het waterstofnetwerk op zee. |
2031 Q3 |
ACM |