Elektrificatie

Elektrificatie is de motor achter een schonere industrie. CO2-vrije elektriciteit (zon, wind, kernenergie) is de belangrijkste verduurzamingsschakel en later CO2-regelbaar vermogen. Voor de huidige processen gaat het om minimaal 20TWh vermogen extra per jaar. Ook groene elektriciteit is cruciaal.

Elektrificatie is de motor van een schonere industrie. De beschikbaarheid van CO2-vrije elektriciteit vormt een essentiële schakel in de verduurzaming van industriële processen. In Nederland wordt deze elektriciteit hoofdzakelijk opgewekt via zon en wind. Flexibiliteit en leveringszekerheid blijven daarbij cruciaal, waardoor inzet van regelbaar CO2-vrij vermogen onmisbaar is. Om de industrie te verduurzamen, wordt voor 2030 gerekend op ten minste 30 TWh extra vraag naar CO2-vrije elektriciteit uit zon, wind en kernenergie. Daarnaast is groene stroom noodzakelijk voor de productie van waterstof – een andere sleutelcomponent in het toekomstige energiesysteem.

Dit thema richt zich op directe elektrificatie van industriële processen. Het NPVI zet daarbijin op grootschalige elektrificatie van industriële toepassingen, voldoende en betaalbare CO2-vrije elektriciteit, en de benodigde infrastructuur voor transport, opslag en balancering van vraag en aanbod.

Elektrificatie van industriële processen

Elektrificatie van industriële warmte is de meest logische en energie-efficiënte verduurzamingsroute, met name in het lage- en middentemperatuursegment (<500 °C). Deze kan grotendeels worden geëlektrificeerd met warmtepompen en e-boilers. Ook voor hoge-temperatuurprocessen staan elektrische alternatieven in een vergevorderd stadium van ontwikkeling. Elektrificatie leidt tot aanzienlijke energiebesparing dankzij de hogere efficiëntie van elektrische technieken ten opzichte van verbranding. Daarnaast minimaliseert de NOx-uitstoot vrijwel volledig, doordat fossiele verbranding wordt vermeden.

Om elektrificatie mogelijk te maken, zijn voldoende hernieuwbare energiebronnen en slim energiegebruik essentieel. Tegelijk is het cruciaal dat groene stroomtarieven concurrerend blijven zodat bedrijven daadwerkelijk kunnen overstappen.

CO2-vrije elektriciteitsdoelen

  • Beleidsdoelen voor ontwikkeling aanbod groene elektriciteit:
  • Op land (wind en zon): 35 TWh/jaar opwek in 2030
  • Op zee (wind): 21 GW capaciteit (80+ TWh/jaar opwek) in 2030 [Routekaart wind op zee]
  • Elektriciteit speelt een belangrijke rol in het behalen van EU RED III-doel voor hernieuwbare energie (minstens 40%) [Fit for 55]
  • De verwachting is dat in 2030 circa 60% van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komt (KEV, 2025).


Balans in vraag en aanbod

Hernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind leveren geen constante energie­stroom, wat leidt tot schommelingen in vraag en aanbod. Om het elektriciteitssysteem stabiel te houden, zijn flexibele oplossingen nodig, zoals vraagsturing, slimme invoeding en energieopslag. Daarnaast blijft de inzet van regelbaar CO2-vrij vermogen essentieel als duurzaam back-upvermogen om de leveringszekerheid in een volledig CO2-vrij systeem te waarborgen.

Robuuste en betaalbare infrastructuur

De toenemende vraag naar elektriciteit vraagt om versterking en uitbreiding van het elektriciteitsnet. Waar transportcapaciteit tekortschiet, ontstaat netcongestie, wat de aansluiting van nieuwe vraag en opwek belemmert. Robuuste infrastructuur om deze problematiek te voorkomen is essentieel. Slimme technologieën en gerichte investeringen vormen de basis hiervan. Tegelijkertijd is het cruciaal dat tarieven voor infrastructuur betaalbaar zijn.

Tijdige realisatie

De elektrificatie van industriële processen vraagt om een geplande en tijdige aanpak. Het opschalen van oplossingen zoals modellen voor flexibele afname, kan helpen om barrières weg te nemen. Wanneer nodig worden bedrijven ondersteund bij het identificeren van haalbare elektrificatiepaden en bij het realiseren van projecten, zodat de industriële doelen gehaald worden.

Relevante programma’s en trajecten

  • Actieagenda Elektrificatie Industrie 
  • Programma’s waarin elektrificatie een rol speelt zijn onder andere Wind op Zee (WOZ), Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie & Klimaat (MIEK), Nationaal Plan Energiesysteem (NPE), Programma Energiehoofdstructuur (PEH).
  • IBO Bekostiging Elektriciteitsinfrastructuur
  • EU: Action Plan for Affordable Energy
  • EU: Electrification Action Plan

NPVI-doelen

  • Voldoende en betaalbaar aanbod van ( CO2-vrije) elektriciteit voor de industrie  (inclusief kosten infrastructuur)
  • Voldoende flexibiliteit
  • Adequate infrastructuur voor transport (inclusief aanpak netcongestieproblematiek)
  • Tijdige realisatie van elektrificatie in de industrie

 
Code Mijlpaal Omschrijving Opleverdatum Eigenaar
EL01 Besluit over de inrichting van het marktsysteem op zee Keuzes maken over hoe het marktsysteem op zee moet worden ingericht, en hoe dit aansluit op het marktsysteem op land. Onder andere hoe offshore biddingszones hierin een rol spelen. 2025 Q4 KGG
EL05 Bedrijfsduurverlenging Kerncentrale Borssele Voorbereiden besluitvorming over de aanpassing van de Kernenergiewet (2023).
M.e.r.-procedure (2024).
Voorbereiden en voorgenomen behandeling wetswijziging (2025).
Diverse haalbaarheidsonderzoeken Elektriciteit Productiebedrijf Zuid Nederland (EPZ) (2027).
Beoordeling vergunningaanvraag Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) (vanaf 2027).
2027 Q1 KGG
EL06 Nieuwbouw twee kerncentrales Voorbereiden besluitvorming (2024).
Uitvoeren tender (2025).
Vergunningverlening (2028).
Bouw (2028–2035).
Ingebruikname (vanaf 2035).
Zie ook de kamerbrief van 9 december 2022 (Kamerstuknummer 32 645, nr. 116).
2035 Q1 KGG
EL12 Inwerkingtreding Energiewet Het wetsvoorstel Energiewet wijzigt de huidige Elektriciteitswet en de Gaswet met onder andere voorrang voor nieuwe elektriciteitsaansluitingen voor elektrolyse, een mogelijkheid voor nadere specificering en de wettelijke borging van het NPE. Deze wet zal per 1 januari 2026 in werking treden. 2026 Q1 KGG
EL18 Realisatie 3 GWp Zon op Zee Voor Zon op Zee heeft het kabinet in het aanvullend klimaatpakket de ambitie aangekondigd om rond 2030 3 GWp gerealiseerd te hebben binnen windparken op zee. Daartoe heeft het kabinet € 44,5 mln. vrijgemaakt uit het Klimaatfonds programma 2024 tot en met 2030. 2030 Q1 KGG
EL21 Realisatie 30–40 GW Wind op Zee in 2040 Doordat Nederland verduurzaamt, neemt ons elektriciteitsverbruik toe. We gebruiken steeds meer elektriciteit in plaats van fossiele brandstoffen. Windenergie op zee levert ‘schone’ elektriciteit en daarom hebben we hier ook in de toekomst veel van nodig. Het kabinet richt zich op de opwek van ongeveer 30 tot 40 GW windenergie op zee in 2040. 2040 Q1 KGG
EL22 Realisatie 21 GW Wind op Zee in 2032 Voor de verduurzaming van Nederland is het nodig om gebruik van fossiele brandstoffen te vervangen door ‘schone’ energie, voornamelijk ‘groene’ elektriciteit. Windenergie op zee levert deze groene elektriciteit en daarom hebben we hier ook in de toekomst veel van nodig. Het kabinet richt zich op de opwek van ongeveer 21 GW in 2032. 2032 Q4 KGG
MIEK25 Net op zee: Hollandse Kust (west Beta) TenneT wil een nieuwe ondergrondse hoogspanningsverbinding aanleggen. Het gaat om een verbinding van een windpark op de Noordzee met een transformatorstation in de gemeente Beverwijk. Dit transformatorstation is al in aanbouw voor het project ‘Net op zee: Hollandse Kust noord’ en ‘Hollandse Kust west Alpha’. 2026 (concept IBN, IP26 TenneT) TenneT
MIEK29 Net op zee: IJmuiden Ver Beta en Ver Gamma Het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) en netbeheerder TenneT werken samen aan drie hoogspanningsnetten op zee voor het transport van elektriciteit vanaf het windenergiegebied IJmuiden Ver op Zee naar het vasteland. Twee van deze verbindingen, genaamd ‘Net op zee: IJmuiden Ver Beta’ (2029) en ‘Net op zee: IJmuiden Ver Gamma’ (2030), komen aan land bij de Maasvlakte in Rotterdam. De procedure voor deze projecten is inmiddels afgerond en dit jaar is de bouw van beide projecten gestart. 2030 (concept IBN, IP26 TenneT) TenneT
MIEK30 Net op zee: Nederwiek 2 Het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) en TenneT willen drie ondergrondse hoogspanningsverbindingen aanleggen. Die zijn nodig om de opgewekte energie van Windpark Nederwiek op de Noordzee naar land te transporteren. Eén van deze hoogspanningsverbindingen – Nederwiek 2 – komt aan land bij de Maasvlakte in Rotterdam. 2030 (concept IBN, IP26 TenneT) TenneT
MIEK40 Net op zee: Nederwiek 3 Het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) en netbeheerder TenneT willen een ondergrondse hoogspanningsverbinding realiseren van het windenergiegebied Nederwiek in de Noordzee naar de gemeente Geertruidenberg of de gemeente Moerdijk. Deze ondergrondse hoogspanningsverbinding is nodig om de duurzame energie, die in de toekomst op zee wordt opgewekt vanuit dit windenergiegebied, naar land te kunnen transporteren. 2031 (concept IBN, IP26 TenneT) TenneT
MIEK44 Net op zee: IJmuiden Ver Alpha Het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) en netbeheerder TenneT werken samen aan drie hoogspanningsnetten op zee. Die zijn nodig voor het transport van elektriciteit vanaf het windenergiegebied IJmuiden Ver op zee naar het vasteland. Een van deze verbindingen, genaamd ‘Net op zee: IJmuiden Ver Alpha’, komt aan land in het Sloegebied nabij Borssele. 2029 (concept IBN, IP26 TenneT) TenneT
MIEK45 Net op zee: Nederwiek 1 Het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) en TenneT willen drie ondergrondse hoogspanningsverbindingen aanleggen. Die zijn nodig om de opgewekte energie van Windpark Nederwiek op de Noordzee naar land te transporteren. Een van deze hoogspanningsverbindingen – Nederwiek 1 – komt aan land in het Sloegebied rondom Borssele. 2030 (concept IBN, IP26 TenneT) TenneT
IF14 Start ruimtelijke procedures aanlandlocaties WOZ 2031–2040 De ruimtelijke procedures worden opgestart voor de aanlandlocaties van de nieuwe windparken na 2031. 2026 Q4 KGG
IF23 Publicatie Target Grid 3.0 TenneT publiceert Target Grid 3.0. 2026 Q3 TenneT
IK07 Vervolgtraject Toekomst van de SDE++ In het traject Toekomst van de SDE++ is nagedacht over de (langetermijn) ontwikkeling van de SDE++, naast de reguliere aanpassingen aan de SDE++ die elk jaar op basis van de marktconsultatie worden doorgevoerd. Kamerbrief in Q4 2025. 2026 Q2 KGG
EL26 Oplevering Routekaart Wind op Zee richting 2040 Het kabinet zet conform de huidige routekaart windenergie op zee in op de realisatie van 21 GW windenergie in 2032. Voor de periode daarna, richting 2040, stelt het kabinet na de formatie een nieuwe routekaart vast. Hierin wordt aangewezen welke (delen van) windenergiegebieden op welk moment worden ontwikkeld om tot 50 GW in 2040 te komen. 2025 Q4 KGG
EL28 Realisatie twee extra kerncentrales In het Regeerprogramma is aangekondigd dat er twee additionele kerncentrales bijkomen, bovenop de twee die reeds gepland staan. Voor de uitbreiding van de plannen naar een derde en vierde kerncentrale kan uit eerdere ervaring worden geput. Richting de zomer van 2025 wordt een update over de stand van zaken voorzien. 2040 Q1 KGG
EL29 Actualisatie NPE Het Nationaal Programma Energiesysteem (NPE) wordt geactualiseerd in 2026. Dit om tussentijds bij te kunnen sturen en ingrijpende ontwikkelingen mee te kunnen nemen. 2026 Q4 KGG
EL30 Herziening NPE Het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) wordt in zijn geheel herzien, zo is bepaald (zie o.a. Klimaatplan, INEK). Eventuele veranderingen van het plan of ontwikkelrichting naar 2050 moeten inhoudelijk onderbouwd worden alvorens deze worden doorgevoerd in een nieuwe versie van het NPE. 2028 Q4 KGG
EL31 Oplevering Ontwerp Voorkeursbeslissing locatie nucleaire nieuwbouwprogramma Het kabinet verwacht in het tweede kwartaal van 2026 dat de informatie in de Integrale Effectenanalyse (waaronder de planMER) voldoende robuust en gedragen zal zijn om een keuze voor de voorkeurslocatie te kunnen onderbouwen. In dat geval kan direct na de zomer van 2026 de ontwerp Voorkeursbeslissing met de achterliggende onderzoeksrapporten ter inzage worden gelegd. Na het verwerken van de inspraak en adviezen wordt de Voorkeursbeslissing daarna in definitieve vorm gepubliceerd. 2026 Q3 KGG
EL32 Start programma Noordzee 2028–2033 Het volgende programma Noordzee is noodzakelijk voor het aanwijzen van de gebieden na 2038 en de infrastructuur die dan nodig is. Noodzakelijk voor de verdere Wind op Zee uitrol. Hierin worden ook besluiten genomen over ruimtelijke reservering t.b.v. waterstofopslag. 2028 KGG
EL33 Tariefherijking ACM ACM stelt tarieven vast voor transport en aansluiting van nieuwe en respectievelijk voor aangesloten verbruikers met mogelijk introductie van producententarief. 2026 Q1 ACM
EL34 Oplevering voortgangsrapportage aanpak netcongestie In het voorjaar van 2026 ontvangt de Kamer een rapportage over de algehele voortgang van de aanpak van netcongestie. Deze brief bevat een toelichting op de voortgang en vooruitzichten van de aanpak van netcongestie langs de drie actielijnen van het LAN: Sneller Bouwen, Beter Benutten en Slimmer Inzicht. 2026 Q2 KGG
EL35 Kamerbrief over stand van zaken maakbaarheidsgat De groei van de vraag naar capaciteit op het elektriciteitsnet overstijgt de mogelijkheden om hier tijdig infrastructuur voor aan te leggen. Dit heet het maakbaarheidsgat. In de eerste helft van 2026 zal het kabinet de Kamer informeren over de toets van de ACM en het Ministerie van KGG op de IP’s van 2026 en daarbij ook ingaan op de stand van zaken rond het maakbaarheidsgat. 2026 Q2 KGG
EL37 Oplevering verkenning Contract for Difference (CfD) modellen voor elektriciteitsvraag industrie Het ministerie van Klimaat en Groene Groei heeft een onderzoek uitgezet naar verschillende typen Contract for Difference (CfD)-mechanismen voor de elektriciteitsprijs voor industriële afnemers. Dit geeft inzicht in effecten van deze mechanismen op prijszekerheid bij industriële elektrificatie en effecten van inzet voor verlaging van de elektriciteitsprijs voor industriële afnemers. Een dergelijk mechanisme kan financiële risico’s beperken en de businesscase versterken door voorspelbaardere operationele kosten. 2025 Q4 KGG
EL38 Oplevering verkenning garantiefonds corporate Power Purchase Agreements (cPPA’s) InvestNL verkent de mogelijkheden van een cPPA-garantiefonds, in samenwerking met KGG en private financiers. Een dergelijk garantiefonds vergroot de toegankelijkheid van cPPA’s voor bedrijven met onvoldoende kredietwaardigheid. Dit verbetert de financierbaarheid van duurzame PPA contracten en stimuleert daarmee de vraag naar groene elektriciteit. De eerste resultaten worden begin 2026 verwacht. Op basis daarvan wordt beoordeeld of het fonds definitief wordt ontwikkeld en of publieke garanties noodzakelijk zijn voor de opzet. 2026 Q4 InvestNL en KGG
EL39 Oplevering sectorale elektrificatie-aanpak (lage- en middentemperatuur) Het ministerie van Klimaat en Groene Groei ontwikkelt een sectorale elektrificatieaanpak voor het lage- en middentemperatuursegment. Het ministerie voert een verdiepende techno-economische analyse uit naar de toepasbaarheid van technologieën zoals elektrische boilers, geïntegreerde warmtepompen, warmteopslag, vraagsturing en batterijen. Deze inzichten worden gebruikt om per sector oplossingsgerichte archetypes te ontwikkelen die dienen als basis voor standaardtoepassingen, gerichte beleidsinterventies en gerichte kennisdeling. De output wordt meegenomen in de kennisfunctie elektrificatie. 2026 Q2 KGG
EL40 Oplevering sectorale aanpak voor opschaling van flexibiliteit bij bedrijven & instellingen Binnen het Landelijk Actieplan Netcongestie (LAN) werkt KGG aan een sectorale aanpak, waarbij gefaseerd per sector strategieën worden ontwikkeld voor de opschaling van flexibele energieoplossingen. Daarbij wordt onderzocht welke opties per sector het meest relevant, efficiënt en kosteneffectief zijn. 2026 Q2 LAN
EL41 Inrichting kennisfunctie elektrificatie industrie Het ministerie van Klimaat en Groene Groei richt een kennisfunctie in voor industriële elektrificatie. Dit betreft een centraal loket waar kennis bijeen wordt gebracht. Hiermee wordt de sector actief geïnformeerd over toepassingsmogelijkheden, voordelen, instrumenten en randvoorwaarden omtrent elektrificatie. Hierbij wordt de nadruk gelegd op succesvolle praktijkvoorbeelden en lopende innovatietrajecten. 2026 Q1 KGG
EL42 Bepalen rol industriële vraagrespons (iDSR) in het flexibiliteitsportfolio van het toekomstig energiesysteem In de doorontwikkeling van het NPE zal gekeken worden naar de rol van flexibiliteit in het toekomstige energiesysteem, waaronder de optie tot industriële vraagrespons (iDSR). Inzichten uit de onderzoeken naar de potentie van iSDR en vraagrespons voor leveringszekerheid worden meegenomen in de overwegingen bij toekomstige beleidsinzet. 2026 Q2 KGG
EE09 Realisatie 500 energiehubs Het Stimuleringsprogramma energiehubs speelt een belangrijke aanjagende en verbindende rol in het bij elkaar brengen van vraag en aanbod van energie. Tientallen initiatieven worden in regionale samenwerking momenteel ondersteund om tot ontwikkeling te komen, een 10-tal pilots heeft een groepscontract gesloten. Het streven hierbij is de realisatie van tenminste 500 energiehubs in 2030. Aan het einde van 2025 zal de Kamer geïnformeerd worden over de inzet van middelen voor de opschalingsfase. 2030 Q1 KGG
IF26 Realisatie gelijkstroomkabels voor diepe aanlandingen van WoZ In een nieuw onderzoekstraject onderzoekt KGG samen met TenneT de mogelijkheden van gelijkstroomkabels voor diepe aanlanding van windenergie op zee. Initieel waren deze kabels onderdeel van de scope van de Delta Rhine Corridor-procedure maar maken hier nu geen deel meer van uit. De diepe aanlanding(en) die uit het huidige traject voortvloeien kunnen naar verwachting rond 2040 zijn gerealiseerd. 2040 KGG


 

Afbeeldingen

Cookie-instellingen