Het verminderen van fossiel gebruik is essentieel om strategische afhankelijkheden te beperken en het verdienvermogen van Nederland veilig te stellen. Door producten slimmer te ontwerpen, langer te gebruiken en duurzame grondstoffen toe te passen, ontstaat een robuustere en klimaatvriendelijke industrie.
Veel vitale producten zijn nu nog gebaseerd op fossiele bouwstenen. De transitie vereist daarom een sterke Europese productie van strategische materialen, meer hoogwaardige recycling en hergebruik van kritische grondstoffen. Het NPVI ondersteunt deze omschakeling door de beschikbaarheid van circulaire grondstoffen te vergroten en processen toekomstbestendig te maken.
Tijdige aanpassing en omschakeling
Het optimaliseren van de huidige lineaire processen is niet genoeg. De verduurzaming van de industrie leidt tot een verandering van de energiebehoefte, van productiemethodes en van grondstoffenstromen. De afbouw van fossiele grondstoffen gaat gepaard met de opbouw van duurzame alternatieven. Ook kunnen bedrijven aanpassingen doen om tot werkbare grondstoffen of halffabricaten te komen. Het productontwerp aanpassen op hergebruik, reparatie en recycling is weliswaar op korte termijn kostbaar, maar kan op lange termijn kosten besparen of zelfs geld opleveren.
Voldoende beschikbaarheid
Het borgen van een continue en toereikende toevoer van grondstoffen is fundamenteel om aan de vraag van de industrie te voldoen. Een circulaire omgang met grondstoffen biedt hiervoor een belangrijk handelingsperspectief. Dit vraagt om goede samenwerking in de keten.
Circulaire grondstofdoelen
- Ambitie: een volledig circulaire en klimaatneutrale industrie in 2050 (NPCE)
- Verpakkingen: minimaal 20–25% vervanging van fossiele polymeren door gerecyclede of biobased polymeren vanaf 2030 (Packaging and Packaging Waste Regulation)
- Mineralen, metalen en fossiele grondstoffen (abiotisch): 50% minder gebruik in 2030
Voldoende infrastructuur en ruimte
Een circulaire industrie vereist ontwikkeling en uitbreiding van infrastructuur voor het transport, de opslag en de verwerking van circulaire grondstoffen. Ook vergt een circulaire industrie meer ruimte vanwege retourstromen, herverwerking, opslag en overslag, bundelen, scheiden en andere processen.
Relevante programma’s
NPVI-doelen
- Voldoende beschikbaarheid van circulaire grondstoffen voor en door de industrie
- Voldoende en veilige infrastructuur en ruimte voor het transport en de verwerking van circulaire grondstoffen
- Tijdige omschakeling van het gebruik van fossiele naar circulaire grondstoffen in de industrie
- Aanpassen van processen en producten zodat de industrie meer circulair zal gaan opereren
- Opbouw van nieuwe processen en waardeketens op basis van circulaire grondstoffen
| Code |
Mijlpaal |
Omschrijving |
Opleverdatum |
Eigenaar |
| CI03 |
Importstrategie van koolstof en recyclaat |
Producten om ons heen zijn op koolstof gebaseerde grondstoffen. We moeten zorgen voor voldoende beschikbaarheid van deze grondstoffen in lijn met de architectuur van de beschikbare ruimte. Daar moet een importstrategie voor komen. |
2025 Q4 |
KGG |
| CI13 |
Oplevering visie op duurzame koolstof in de chemische industrie |
Koolstof is een belangrijke grondstof in de chemische sector. Nu wordt deze koolstof voornamelijk uit fossiele bronnen gehaald, maar de ambitie is om fossiele koolstof in 2050 zo veel mogelijk te minimaliseren. De impact en haalbaarheid van het verduurzamen van het koolstofgebruik in de chemie moet in kaart worden gebracht. Ook is visievorming en kennisontwikkeling nodig. Het streven is om in 2025 een visie op de verduurzaming van het gebruik van koolstof als grondstof gereed te hebben, inclusief een mogelijk transitiepad en een actieplan. |
2025 Q4 |
IenW en KGG |
| CI16 |
Start Circulair Materialen Plan (CMP) |
Het Circulair Materialenplan (CMP) is een belangrijk instrument dat vanaf 2025 als opvolger van het Landelijk Afvalplan (LAP3) wordt ingezet om een circulaire economie te bereiken. Het biedt een uniform kader voor het gebruik van grondstoffen, het omgaan met afval en het verlenen van vergunningen. |
2025 Q4 |
IenW |
| CI17 |
EC rapport negatieve emissies |
In 2026 zal de Europese Commissie een rapport uitbrengen over hoe rekening gehouden kan worden met negatieve emissies in het ETS, zo nodig vergezeld van een wetgevingsvoorstel om dit mogelijk te maken. |
2026 Q4 |
Europese Commissie |
| CI18 |
Realisatie expertisecentrum Safe & Sustainable by Design (SSbD) |
Het realiseren van een internationaal “Safe & Sustainable by Design (SSbD)”-expertisecentrum in Nederland, om kennis te bundelen op het gebied van veilige chemicaliën, levenscyclusanalyses, duurzaamheid, teststrategieën, productontwerp en financiële instrumenten. Het doel is om SSbD-innovatie in de chemie te stimuleren. Realisatiedatum is 2027. Zie ook CI19. |
2027 Q4 |
IenW |
| CI19 |
Onderzoek naar relatie EU-regelgeving en SSbD |
Het starten van een onderzoek naar de relatie tussen SSbD en Europese regelgeving (REACH, ESPR en CSRD). De uitkomsten van dit onderzoek resulteren mogelijk in een voorstel voor het inbouwen van SSbD in Europese wet- en regelgeving. Afronden onderzoek in 2030. Zie ook CI18. |
2030 Q4 |
IenW |
| CI20 |
Start bijmengverplichting groen gas |
Vanaf 2026 zijn energieleveranciers verplicht om een toenemend percentage groen gas bij te mengen in hun leveringen aan klanten. De verplichting geldt voor alle energieleveranciers die leveren aan sectoren onder het ETS2-regime, zoals de gebouwde omgeving, mkb, landbouw en kleine industrie. De meerkosten van het bijmengen zullen waarschijnlijk worden doorberekend aan de eindgebruikers. |
2026 Q1 |
KGG |
| CI22 |
Oplevering perspectief op de raffinagesector |
KGG levert in samenwerking met IenW een perspectief op de raffinagesector op. |
2026 Q1 |
KGG i.s.m. IenW |
| CI23 |
Oplevering Routekaart Kritieke Materialen |
De routekaart kritieke materialen verkent mogelijkheden voor de verwerking van bepaalde kritieke grondstoffen die nodig zijn voor de Nederlandse en Europese vraag en brengt in kaart welke acties en initiatieven hieraan bijdragen. Deze projecten zijn voorbeeldprojecten voor een breder palet aan grondstoffen. De routekaart wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Klimaat en Groene Groei en vanuit de Nationale Grondstoffenstrategie, met ondersteuning van het ministerie van Economische Zaken. |
2026 Q1 |
KGG |
| IK27 |
Publicatie Industrial Accelerator Act |
De Industrial Accelerator Act (IAA) is Europese wetgeving die bedoeld is om de decarbonisatie van energie-intensieve industrieën te versnellen en tegelijkertijd hun concurrentievermogen te versterken. De IAA stimuleert investeringen in duurzaamheid via snellere vergunningsprocedures, ondersteuning voor prioritaire projecten en het creëren van markten voor CO₂-arme producten, bijvoorbeeld via criteria voor publieke en private aanbestedingen. De officiële publicatie van de IAA wordt eind 2025 verwacht. |
2025 Q4 |
Europese Commissie |