Investeringsklimaat

De verduurzaming van de Nederlandse industrie is een urgente opgave. Om de doelstellingen te halen, zijn er de komende jaren grootschalige investeringen nodig.

Grootschalige investeringen zullen alleen plaatsvinden in een (financieel) aantrekkelijke omgeving, die bedrijven prikkelt en uitnodigt om in Nederland te investeren. Dit investeringsklimaat wordt gevormd door een samenspel van factoren, waaronder kosten, beprijzing, subsidies, leningen, en marktomstandigheden, zoals afzetmogelijkheden en prijzen. Dit thema streeft naar een aantrekkelijk en stabiel investeringsklimaat voor duurzame investeringen in Nederland. Het NPVI beoogt een competitieve positie voor de Nederlandse industrie te borgen (level playing field), zodat bestaande bedrijvigheid in Nederland verduurzaamt en nieuwe duurzame bedrijvigheid wordt gestimuleerd. In de jaarlijkse Speelveldtoets wordt de impact van het Nederlandse klimaatbeleid op het investeringsklimaat inzichtelijk gemaakt.

Helder en gebalanceerd beleid

Bedrijven hebben helderheid over het langetermijnbeleid nodig. Ten aanzien van financieringsmogelijkheden, willen bedrijven duidelijkheid over het proces, de voorwaarden en de omvang ervan, zodat zij investeringsbeslissingen kunnen nemen. Onzekerheden in het samenspel van factoren veroorzaken vertraging in het behalen van de doelstellingen. Het is dus essentieel dat er een goede balans is in het instrumentarium tussen normeren, beprijzen en stimuleren, om zo een vernieuwende industrie in Nederland te behouden, die internationaal kan concurreren.

Financieren en belasten

  • Emissie handelssysteem (EU ETS)
  • Energiebelasting
  • Indirecte Kosten Compensatie (IKC)
  • Subsidies voor schone technieken en brandstoffen: SDE++, DEI+, NIKI, VEKI, EIA
  • Duurzame en innovatieve financiering door InvestNL
  • Nationaal Groeifonds
  • Maatwerkfinanciering voor de grote industriële uitstoters
  • Afbouw fossiele subsidie

De internationale context speelt namelijk ook een cruciale rol. Niet alleen opereren Nederlandse bedrijven in het buitenland, ook zijn er hier veel Nederlandse vestigingen met hoofdkantoren buiten Nederland of zelfs Europa, waar de finaleinvesteringsbeslissingen worden wordt genomen.

NPVI-doelen

  • Creëren van de randvoorwaarden voor een aantrekkelijk en stabiel investeringsklimaat waardoor bedrijven willen investeren in verduurzaming in Nederland.
  • Streven naar een competitieve kostenpositie voor de Nederlandse industrie ten opzichte van omringende landen

 
Code Mijlpaal Omschrijving Opleverdatum Eigenaar
IK02 Inzicht in de mate van actief bevorderen importdiversiteit duurzame koolstof en grondstoffen voor bestaande en nieuwe industrie Van belang om na te gaan in hoeverre de importdiversiteit proactief bevordert dient te worden of in hoeverre dit overgelaten kan worden aan marktwerking. Er loopt hiervoor een onderzoeksprogramma. 2025 Q4 KGG
IK03 Plafond ETS1-rechten op nul Sinds 2005 is ETS1 begonnen en wordt het aantal rechten dat vrijgegeven elk jaar minder. Vanaf 2024 wordt een snellere daling ingezet. In 2040 gaat het plafond van ETS1 rechten voor grote industriële bedrijven naar nul. Er zijn dan nog wel emissierechten in de markt. Oude rechten kunnen nog steeds gebruikt en gekocht worden, deze zijn oneindig geldig, maar deze zullen zeer waarschijnlijk een hoge prijs hebben. 2040 Q1 Europese Commissie
IK04 Aanscherping benchmarks gratis toewijzing ETS1 De gratis toewijzing van emissierechten gebeurt op basis van een berekening. Hierbij wordt gebruik gemaakt van benchmarks. De aanpassing van de benchmarks zal ervoor zorgen dat er minder rechten gratis worden toegewezen. De nieuwe benchmarks gaan gelden van 2026 tot 2030. 2026 Q1 Europese Commissie
IK05 Einde SDE++ beschikkingen voor fossiele CCS-aanvragen Na 2035 worden geen nieuwe SDE++ beschikkingen meer uitgegeven voor CCS op fossiele bronnen. 2035 Q1 KGG
IK07 Vervolgtraject Toekomst van de SDE++ In het traject Toekomst van de SDE++ is nagedacht over de (langetermijn) ontwikkeling van de SDE++, naast de reguliere aanpassingen aan de SDE++ die elk jaar op basis van de marktconsultatie worden doorgevoerd. Kamerbrief in Q4 2025. 2025 KGG
IK16 Actualisatie Staatssteunkaart Een groot deel van de Industrieclusters staat op de steunkaart waardoor er geoorloofde staatssteun mogelijk is van 10% van de investeringen voor grote bedrijven oplopend tot 30% voor MKB bedrijven. In het kader van de STEP maatregelen wordt deze ruimte waarschijnlijk met 5% verhoogd. De huidige steunkaart loopt tot en met 2027. In 2028 wordt een actualisatie verwacht. 2028 Q4 KGG
IK17 EU-besluit emissiereductiedoel 2040 De Europese Commissie beveelt aan om de netto-uitstoot van broeikasgassen tegen 2040 met 90% te verminderen ten opzichte van 1990, om de Europese Unie uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te maken. Het voorstel wordt besproken in het Europees Parlement en de EU-landen. De volgende Commissie zal op basis daarvan wetgeving voorstellen. Beoogde besluitvorming is in 2025. 2025 Q4 Europese Commissie
IK19 Carbon border adjustment mechanism (CBAM) In 2026 komt de Europese Commissie met een evaluatie van de administratieve periode. Dan zal worden bezien of uitbreiding gewenst is. Nederland moet dan weten wat zij wel en niet wil qua uitbreiding. 2026 Q4 KGG
IK22 Oplevering beleidsvoorstellen ter invulling van EU-tussendoel 2040 t.a.v. CO2 uitstoot Ontwikkeling van het nieuwe pakket beleidsvoorstellen ter invulling van het EU-tussendoel voor 2040 t.a.v. CO2 uitstoot. Dit pakket volgt naar verwachting in 2026 nadat de EU overeenstemming heeft bereikt over de hoogte van dit doel. 2026 Q4 KGG
IK24 Afschaffing vrijstelling kolenbelasting voor duaal en non-energetisch gebruik Het kabinet zet zich in om de afhankelijkheid van olie, gas en kolen af te bouwen, zowel in de industrie als voor de samenleving als geheel. In dit verband wordt ingezet op het in Europees verband afbouwen van de fossiele subsidies gericht op de energievoorziening. Met het Belastingplan 2025 is de vrijstelling in de kolenbelasting voor duaal en non-energetisch gebruik per 1 januari 2027 afgeschaft. 2027 Q1 KGG
IK25 Bepaling benodigde middelen SDE++-openstelling 2027 Om bedrijven te blijven helpen met verduurzaming zal de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) in 2026 opnieuw opengesteld worden met een indicatief budget van € 8 mld. Het kabinet zal in het voorjaar van 2026 duidelijkheid geven over de benodigde middelen voor de openstelling van 2027 en daarbij rekening houden met het belang van de regeling voor de gestelde klimaat- en energiedoelen en beschikbare middelen. 2026 Q2 KGG
IK26 Wijziging van de Verzamelwet KGG Onder de Verzamelwet KGG vallen wijzigingen van de Omgevingswet (o.a. gedoogplicht van rechtswege voor het ontwerp van werken van algemeen belang), Energiewet (o.a. samenvoeging Elektriciteitswet 1998 en Gaswet) en Klimaatwet (o.a. opnemen onafhankelijke adviesraad en aansluiten bij begrotingscyclus). 2026 Q2 KGG
W22 Openstelling vraagstimuleringssubsidie waterstof De vraagstimuleringssubsidie is een financiële regeling bedoeld om de vraag naar waterstof te bevorderen, met name in sectoren waar het gebruik van waterstof essentieel is, zoals de industrie en mobiliteit. De subsidie zal bedrijven en andere organisaties ondersteunen bij het implementeren van waterstoftechnologieën, wat helpt bij het versnellen van de waterstoftransitie in Nederland. Het kabinet verwacht de regeling in het vierde kwartaal van 2025 open te stellen. 2027 Q1 KGG
RV24 Implementatie herziene Richtlijn Industriële Emissies De recent herziene Richtlijn Industriële Emissies (RIE), die 1 juli 2026 in werking treedt, verplicht bevoegde gezagen om aan de onderkant van de BBT-range te vergunnen. Bedrijven die een soepelere vergunning willen, moeten vanaf dat moment zelf hard maken waarom ze niet kunnen voldoen aan de onderkant van deze range, en hiervoor bewijs aanleveren aan het bevoegd gezag. 2026 Q3 IenW
IK27 Publicatie Industrial Accelerator Act De Industrial Accelerator Act (IAA) is Europese wetgeving die bedoeld is om de decarbonisatie van energie-intensieve industrieën te versnellen en tegelijkertijd hun concurrentievermogen te versterken. De IAA zal investeringen in duurzaamheid stimuleren door middel van snellere vergunningsprocedures, ondersteuning voor prioritaire projecten, en het creëren van markten voor CO2-arme producten, bijvoorbeeld via criteria voor publieke en private aanbestedingen. De officiële publicatie van de IAA wordt eind 2025 verwacht. 2025 Q4 Europese Commissie
IK28 Publicatie Circular Economy Act De Circular Economy Act is geplande Europese wetgeving die de overgang naar een circulaire economie in de EU moet versnellen. Het doel is om een interne markt voor secundaire grondstoffen te creëren, het aanbod van hoogwaardig gerecyclede materialen te vergroten en de vraag ernaar te stimuleren. De Circular Economy Act moet producten beter ontworpen maken, reparatie en recycling bevorderen en de levensduur van producten verlengen, wat uiteindelijk afval moet verminderen en het grondstofgebruik moet beperken. Naar verwachting wordt de Circular Economy Act in 2026 aangenomen. 2026 Q4 Europese Commissie

Afbeeldingen

Cookie-instellingen