Elektrificeer je stoom- of gasturbine-aandrijving

Werk je met grote compressoren in de chemie, petrochemie, kunstmestindustrie, olie- en gassector of bij aardgaswinning en -transport? En worden die compressoren nu aangedreven door een stoomturbine of gasturbine? Dan ligt er mogelijk een grote kans om energie te besparen en je directe CO₂-uitstoot te verlagen. Op deze pagina lees je wanneer elektrificatie kansrijk is, waar je technisch op moet letten en hoe je de eerste stap zet.

Bij elektrificatie vervang je de stoom- of gasturbine door een elektrische motor. Vaak gebeurt dit met een frequentieregelaar, ook wel Variable Speed Drive of VSD genoemd. Zo regel je het toerental van je compressor nauwkeurig en gebruik je minder energie. Elektrificatie van stoomturbine- en gasturbine-aandrijving is vooral interessant voor bedrijven met grote mechanische aandrijvingen, meestal boven de 1 MW. Denk aan compressoren in krakers, ammoniakinstallaties, raffinageprocessen, gastransport of olie- en gaswinning. 

 

 

Interne linkPast deze route bij jouw bedrijf?

Deze verduurzamingsroute is van toepassing op industriële bedrijven met grote compressoren, pompen of vergelijkbare mechanische aandrijvingen. Industriële compressoren met stoom- of gasturbine-aandrijvingen komen in een beperkt aantal sectoren voor: chemie, petrochemie, kunstmest, olie- en gaswinning en aardgaswinning of aardgastransport.

Herken je één van deze situaties?

  • Je hebt een compressor die direct wordt aangedreven door een single cycle gasturbine of een gasmotor. De restwarmte wordt niet of beperkt gebruikt. Dan kan elektrificatie van de aandrijving veel energie besparen.
  • Je hebt een compressor die direct wordt aangedreven door een stoomturbine. Dan moet je goed kijken naar je stoombalans. Vervang je de turbine, dan verandert de vraag naar stoom op je site.
  • Je hebt een tandemopstelling waarbij door een gas- of stoomturbine zowel een compressor als een generator wordt aangedreven. Dan is elektrificatie minder vanzelfsprekend. De generator wekt immers ook elektriciteit op. Bepaal eerst of die elektriciteitsproductie nog nodig is.

Bij toekomstige elektrificatie van krakers en fornuizen is de elektrificatie van compressoraandrijvingen een voordehand liggende maatregel vanwege de afname van de stoomproductie.

Interne linkHoe werkt een elektrische compressoraandrijving?

Bij elektrificatie van een compressoraandrijving vervang je de turbine door een elektromotor. Meestal gaat het om een elektromotor op hoogspanningsniveau. De motor wordt vaak gecombineerd met een VSD.

Een VSD helpt om:

  • het toerental vrijwel traploos te regelen;
  • de capaciteit vrijwel traploos af te stemmen op de procesvraag;
  • energieverlies door regelkleppen of smoorregeling te voorkomen;
  • piekstromen te beperken;
  • flexibeler te draaien bij wisselende productie.

Een bestaande gasturbine heeft vaak een mechanisch rendement van ongeveer 25 tot 40%. Een elektromotor met VSD haalt in veel gevallen rond de 95% totaalrendement. Daardoor kan de efficiency sterk verbeteren.

Bij stoomturbines hangt het voordeel af van het type turbine. Een condenserende stoomturbine biedt vaak meer besparingspotentieel dan een tegendrukturbine. Bij een tegendrukturbine wordt de turbine tevens als stoom(druk)reduceer gebruikt en moet je extra goed kijken naar de rol van de turbine in je stoomsysteem. Elektrificatie van stoomturbine aandrijving levert een efficiencyverbetering op van 55% bij een tegendruk turbine tot maximaal 75% bij een condenserende turbine.

Interne linkWat betekent dit voor je netaansluiting?

Elektrificatie vraagt veel elektrisch vermogen. Daarom is beschikbaarheid van elektrisch vermogen één van de eerste punten om te onderzoeken. Indien een flexibele bedrijfsvoering mogelijk is, dan kan een bijdrage geleverd worden aan het verminderen van netcongestie.

Stel jezelf de volgende vragen:

  • Hoeveel extra elektrisch vermogen heb ik nodig?
  • Past dit binnen mijn huidige gecontracteerde transportvermogen?
  • Moet mijn aansluiting worden verzwaard?
  • Is er ruimte op het elektriciteitsnet?
  • Moet mijn contract met de netbeheerder worden aangepast?
  • Kan ik flexibel draaien op momenten dat er wel ruimte is?
  • Is een flexibel contract mogelijk, zoals een CBC of ATR?

Begin hier vroeg mee. Netverzwaring kan veel tijd kosten. Ook kunnen extra netkosten veel invloed hebben op je businesscase.

Kun je jouw compressor flexibel inzetten?  Dan kan je bijvoorbeeld meer draaien op momenten met veel duurzame elektriciteit of lagere stroomprijzen. Ook kun je mogelijk meedoen aan flexibiliteits- of congestiediensten. Een aangepast contract met de netbeheerder, bijvoorbeeld een CBC of ATR, zorgt voor lagere transportkosten van elektriciteit en verduurzaming.

Lees meer op de pagina Netaansluiting.

Interne linkWat zijn de voordelen?

Elektrificatie van een stoom- of gasturbine-aandrijving kan veel opleveren. 

  • aanzienlijk lager energiegebruik;
  • aanzienlijk minder directe CO₂-uitstoot;
  • aanzienlijk lagere energie- en CO₂-kosten voor ETS-bedrijven;
  • betere regelbaarheid van de compressor;
  • minder afhankelijkheid van aardgas;
  • in veel gevallen een rendabele businesscase;
  • mogelijkheid tot flexibel elektriciteitsgebruik, waardoor de business case van de verduurzaming verder verbeterd kan worden en de gevolgen van leveringsonzekerheid gemitigeerd kunnen worden;
  • betere aansluiting op een toekomstig energiesysteem met meer duurzame stroom.

Vooral bij gasturbines zonder nuttig gebruik van restwarmte kan het voordeel groot zijn. Je vervangt dan een relatief inefficiënte aandrijving door een efficiënte elektrische aandrijving. Conceptueel is de elektrificatie van de aandrijvingen eenvoudig.

Interne linkWaar moet je op letten?

Elektrificatie is kansrijk, maar vraagt een goede voorbereiding.

  • je hebt voldoende gecontracteerd transportvermogen en een voldoende netaansluiting nodig;
  • als dit niet het geval is, hogere transportkosten en/of aansluitkosten die de businesscase beïnvloeden;
  • er is goede engineering en voorbereiding nodig;
  • uitvoering kan vaak alleen tijdens een grote onderhoudsstop;
  • bij een stroomstoring valt de elektrische compressor uit, als geen backup- of opslagsysteem is voorzien;
  • bij stoomturbines verandert de stoombalans op je site;
  • Elektrificatie kan netcongestie vergroten als je niet flexibel draait. Mogelijke nadelen zijn:
    • hogere transporttarieven voor bedrijven en huishoudens;
    • minder ruimte voor andere elektrificatieprojecten;
    • extra kosten voor opslag, slimme aansturing of aanpassing van het productieproces.

Daarom is het belangrijk om techniek, energie, productie en financiën vanaf het begin samen te brengen.

Interne linkHoe ziet de businesscase eruit?

Investeren in de elektrificatie van een gasturbine- of stoomturbine compressoraandrijving is zowel een operationele vraag als een economische afweging. Omdat met elektrificatie veel energie bespaard kan worden, is de business case vaak haalbaar. 

De businesscase hangt  af van de investering, en de jaarlijkse kosten en besparingen.

Bij de investering spelen onder andere onderstaande kosten een rol:

  • studie en voorbereiding;
  • engineering;
  • aanschafkosten elektromotor en VSD;
  • elektrische infrastructuur op de site;
  • eventuele kosten voor zwaardere netaansluiting;
  • mogelijke subsidie of fiscale aftrek.

Jaarlijkse kosten en baten

  • minder aardgasverbruik;
  • extra elektriciteitsverbruik;
  • lagere ETS-kosten (voor ETS-bedrijven);
  • eventuele kosten voor groter gecontracteerd transportvermogen;
  • onderhoudskosten;
  • inkomsten uit balanceer- of congestiediensten;
  • eventuele subsidies

Een businesscase is het meest kansrijk als de bestaande turbine een laag rendement heeft, je veel draaiuren maakt en de kosten voor netaanpassing beperkt blijven. 

Interne linkVoorbeelden uit de praktijk

Bij Yara Sluiskil is een ammoniakcompressor van ongeveer 3,2 MW geëlektrificeerd:

  • Deze compressor comprimeert de gasvormige ammoniak die vrijkomt bij de koeling van diverse processtromen tot een druk waarbij deze ammoniak opnieuw vloeibaar wordt gemaakt. De compressor wordt aangedreven door een condenserende stoomturbine. De netto CO₂-reductie is maximaal 8 kton per jaar. Lees meer

 Ook bij Shell Moerdijk zijn projecten uitgevoerd voor de elektrificatie van stoomgedreven compressoren:

  • Een project met een verwachte CO₂-reductie van 13 kiloton per jaar. Lees meer
  • Een project met een verwachte CO₂-reductie van 230 kiloton per jaar. Lees meer
Elektrificatie stoomgedreven compressor bij Shell Moerdijk. © Ernst Bode

 

 
 

Interne linkSubsidies en fiscale steun

Er zijn verschillende regelingen die mogelijk passen bij elektrificatieprojecten.  Denk aan:

• Flex-e voor flexibel elektriciteitsgebruik, zoals een flexibiliteitsscan, haalbaarheidsstudie of flexibiliteitsmaatregelen;
• VEKI voor bewezen klimaatinvesteringen in de industrie;
• EIA voor belastingvoordeel bij investeringen in energiebesparende bedrijfsmiddelen;
• DEI+ voor pilot- en demonstratieprojecten met innovatieve technieken;
• MOOI voor meerjarige onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten in samenwerkingsverband;
• STUDI voor haalbaarheidsstudies naar innovatieve pilot- of demonstratieprojecten in de industrie.

Controleer altijd de actuele voorwaarden voordat je een aanvraag voorbereidt. Regelingen veranderen per jaar en per openstelling.

Bekijk de Regelingenhulp Verduurzaming Industrie

  • Geen resultaten gevonden

    Je zoekopdracht leverde helaas geen resultaat op. Controleer de spelling of probeer het opnieuw met een andere term.

Cookie-instellingen